نه‌زۆکیی گونجاندنی ئایین و بنه‌ماکانی دیموکراسی

نه‌زۆکیی گونجاندنی ئایین و بنه‌ماکانی دیموکراسی

هەر هەوڵدانێک بۆ گونجاندنی ئاینی ئیسلام لەگەڵ بنەماکانی دیموکراسیدا کارێکی نەزۆکەو تەنها بۆ مەبەستی گەیشتنە بەدەستەڵات

 

 

چاوپێکه‌وتنی شنۆ موحه‌ممه‌د

 

كاك عه‌باس رۆسته‌م ئه‌و مرۆڤه‌ گه‌وره‌ى به‌تامترين ساته‌كانى خۆى كرده‌ قوربانى له‌پێناو هۆشيار كردنه‌وه‌ى خه‌لكى و رزگار بوون له‌ تاريكى ، ئه‌و مرۆڤه‌ گه‌وره‌يه‌ تا ئێستاش به‌رده‌وامه‌ له‌ كارو خه‌باته‌ نه‌پساوه‌كه‌ى و بۆته‌ پردێكى پۆلاين و سه‌دان كه‌سى په‌راندۆته‌وه‌ بۆ دوونياى مه‌عريفه‌ و راستى ، منيش ده‌مێك بوو حه‌زم ئه‌كرد ئه‌م مرۆڤه‌ راستگۆو به‌ جه‌رائه‌ته‌ بدوێنم و ده‌رباره‌ى چه‌ند پرسێكى هه‌نوكه‌يى و مێژوويى بيدوێنم چونكه‌ هه‌م شاره‌زاييه‌كى زۆرى له‌ مێژووى ئيسلام هه‌يه‌ هه‌م خاوه‌ن جورئه‌تێكى زۆره‌ له‌ گێرانه‌وه‌ى مێژووه‌كه‌ وه‌ك خۆى ...
ناوبراو ئێستا له‌ شارى له‌نده‌ن خانه‌نشينه‌ و له‌ ته‌مه‌نى 75 ساله‌ييدايه‌ كه‌چى هێشتا قه‌له‌مه‌كه‌ى هه‌ر له‌كاردايه‌و به‌رده‌وامه‌ له‌ خزمه‌ت كردن به‌ مه‌عريفه‌ى تاكى كورد


شنۆ محمد: ئایا رێساویاساکانی ئاینی ئیسلام لەگەڵ دیموکراسیدا یەک ئەگرێتەوە ، بەمانایەکی تر ئایا ئاینی ئیسلام هەزمی بنەماکانی دیموکراسی ئەکات ؟

عه‌باس رۆسته‌م : ئاین بەگشتی و ئاینی ئیسلام بەتایبەتی لەسەر بنەمای پەیرەوکردن و سەپاندنی بروا هێنان بە بۆچونە [غەیبی]و کۆن و بەسەرچوو دەقە نەگۆڕەکانیانە، وەک پیرۆزیەک ، بەرێوە دەچێت ، ناکرێت و نابێت لەگەڵ دیموکراسیدا بگونجێنرێت.چونکە ئاینەکان و ئاینی ئیسلام بەتایبەتی برواکردنە بە کۆمەڵێک بۆچونو دەقی کۆنوبەجێماو لەقافڵەی بەرەو پێشەوە چون کەلەگەڵ زانست و ئەوەی رۆژگار دەیهێنیتە ئاراوە ناگونجێن و دژیان دەوەستێنەوەو رێگەنادەن بەهێج شێوەیەک شک لەپیرۆزیەکانیان بکرێت,لەکاتێکدا کە شککردن هێزی بزوێنەری هەمو داهێنان و پێشکەوتنەکانی مرۆڤایەتیەو یەکێکە لە بنەماسەرەکیەکانی مافی ئازادی ڕادەربرین لە دیموکراسیەتدا . بۆیە بەبروای من هەر هەوڵدانێک بۆ گونجاندنی ئاینی ئیسلام لەگەڵ بنەماکانی دیموکراسیدا کارێکی نەزۆکەو تەنها بۆ مەبەستی گەیشتنە بەدەستەڵات و لەرێگەیەوە سەپاندنی شەریعەت و رێساویاساکانیانە هەنگاو بەهەنگاو تاگەیشتن بەو شێوەیەی کەلەرۆژانی خەلافەتی ئیسلامیدا پیادەکراون.
دکتاتۆریەتی ئاینی ئیسلام بەسەر موسڵماناندا لەرۆژی لەدایکبونیانەوە تا لە گۆڕنانیان درێژەی هەیە،بەوەی لەدایکبونیانەوە لەناسنامەدا بە تۆپزی بەرگی موسڵمانبون دەکەن بەبەریانداو لەناو گۆڕیشدا داوایان لێدەکەن موسڵمانانە هەڵسوکەوت بکەن

شنۆ محمد: بۆچونێک هەیە پێی وایە ئاینی ئیسلام لە ئەوروپا رۆژ بەرۆژ لە زیادبونە؟ بەبروای تۆ ئەم زیادبونە ڕاستيە یا پروپاگەندەیەکی ئیسلامیەکانە کە ئەیانەوێت خەڵکی پێ فریوبدەن ؟یاهۆکاری ئەم کۆچە بەلێشاوەی ئیسلامیەکانە لە وڵاتی ئیسلامی بۆ وڵاتانی ئەوروپا کە بونەتە میوانێکی رەزاقورسی وڵاتانی ئه‌وروپى

عه‌باس رۆسته‌م : لە ئەوروپا ئاین بەگشتی لەپاشەکشێدایەو هۆکارەکانیش زۆرن، ئاینی ئیسلامیش لەژێر هەمان ئەو هۆکارانەدا ئەگەر لەپاشەکشێشدا نەبێت لەزیادبوندا نیە،کۆچی چینە هەژارو کەم دەرامەتو نەخوێندەوارەکانی هەندێک لەوڵاتەکانی سەروی ئەفریقاو ئاسیاش هۆکارە بۆ هەستکردن بە دیاردەی زۆربونی رێژەی موسڵمانان لە ولاتە ئەوروپاییەکان،بەڵام ئەوانەش لەژێر کارتێکردنی هەمان ئەو هۆکارانەی لەسەرەوە باسمکردن گۆڕان بەسەر بیرو بۆچونو کرداری ژۆژانەیاندا بونی خۆی هەیەو رۆژ بە رۆژ لە زیادبوندایە ، دەنگدانی میسریەکانی دانیشتوی وڵاتە ئەوروپایەکان بە نەخێر لەسەر دەستورە ئیسلامیەکەی مورسی بەڵگەیە بۆ ئەو بۆچونەم .

شنۆ محمد : ئایا ئاینی ئیسلام بەنوکی شمشێرو داگیرکاری بڵاوبۆتەوە !! یا بەمیانرەوی و گفتوگۆو دیالۆگ؟

عه‌باس رۆسته‌م : ئاینی ئیسلام لەدەسپێکیدا لە مەککە لەسەر بنەمای گفتوگۆو دیالۆگ بەشێوەیەکی میانرەوی لەسەر زاری پەیامبەرەکەی و هاوەڵانی بانگەشەی دەستیپێکرد ، ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی هەڵگرو بڵاوکەرەوەی ئەو ئاینە نوێیە زوربەیان کۆیلەو هەژارو ئافرەت وتەمەنداربون، هەر بۆیەشە تێبینی ئەکرێت کە ئایەتە مەکیەکان لە قورئاندا نەرمونیان و هاندەربون بۆ چاکەو خوداناسی و بەیەکەوە ژیان و دور لەتوندوتیژی و هەڕەشە.بەلام کاتێک چەند کەسایەتیەکی دیار لەناو کۆمەڵدا وەک عومەری کوری خەتاب بونە پاڵپشتی ئاینە نوێکەو دوای ئەوەی پەیامبەر بنکەی خۆی گواستەوە شاری یە‌ثرب[مەدینە]ەو ئەنسارەکان بونە پشتوپەنای و توانی جولەکەکان بێلایەنکات ، وردە وردە کەوتە گۆڕینی شێوەی بانگەشەکانی بۆ ئاینەکەی چ بە قسەو چ بەکردار چ بەوەی لەناوەرۆکی ئەو ئایەتانەدا هاتون کەبڵاوی دەکردنەوە دوای هاتنی بۆ مەدینە بەواتا ئایەتە[مەدینیەکان]، تاگەیشتە ئەوەی بانگەشەی کوشتن و پەلوپۆ بڕین و ملپەڕاندنی نەیارانی وەک ئەرکێکی پیرۆزو جێبەجێکردنی فەرمانێکی خودایی خستبوە ئەستۆی موسڵمانان،بەکرداریش لەو ماوەیەی کە لە مەدینە حوکمڕانیکردوەو تا لەژیاندابو سەرکردایەتی ئەو هێرشانەیکردوە کەبەقڕکردن و دەربەدەرکردنی جولەکەکان کۆتاییانهات و هەر بەسەرپەرشتی خۆشی [کەنانەی کوری ئەلرەبیعی] کوشت و لەهەمان شەودا سەفیەی ژنی ، کە کیژۆڵەیەکی شۆخوشەنگبو کرەد ژنی خۆی و لەهەمان شەودا لەگەڵیا جووت بو.
پەیامبەری ئیسلام تا لەژیاندابو لەرێگەی ئەو مەفرەزانەی پێکی دەهێنان و لەرێگەی ئەو هێڕشانەی کە خودی خۆی سەرکردایەتی ئەکردن، توانی ئاینەکەی بەناو نیمچەدورگەی عەرەبیدا بڵاو بکاتەوە ، دوای مردنیشی جێنشینەکانی لە خەلیفە ڕاشدیەکان و خەلیفە ئەمەوی وعەباسیەکان ، لەسەر هەمان ئەو ئاوەی ئەو ڕشتی و بەپەیرەوکردنی ناوەرۆکی ئەو ئایەتانەی لەقورئاندا بۆی بەجێهێشتن و بەشێوەیەکی دڕندانەترو بەنوکی ڕم و دەمی شیرو بەداگیرکاری و تاڵانی سەرو سامانی وڵاتە داگیرکراوەکان ، توانیان دەستەڵاتیان بگەێیەننە سنوری چین لە رۆژهەڵات و مەغرب و ئەندەلوس لەرۆژئاواو قەفقاس لەباکور . هەر بۆیەشە دەبینین کە ئەو رێگەی توندو تیژیەی گیرا بۆ بڵاوکردنەوەی ئاینی ئیسلام هۆکاربو کە سێ خەلیفە لە چوار خەلیفەی ڕاشدی بە کوشتن کۆتایی بەژیانیان بێت و چارەنوسی زوربەی هەرەزۆری خەلیفە ئەمەوی وعەباسیەکانیش لەوان باشتر نەبوە ، بۆ ئەو کەسەش بیەوێت لە مێژووی ئاینی ئیسلام و خەلیفەکانی باشتر شارەزابێت واچاکە کتێبی [ تأريخ الخلفاء] لەنوسینی [عبدالرحمان السيوطى] بخوێنێتەوە یاخود بچێتە سەر ماڵپەری [xwdakan .com] کەلەنوسینەکانمدا لەو ماڵپەڕە کورتەیەکی ئەو کتێبە بڵاوکراوەتەوە .

شنۆ محمد: تۆ وەک شارەزایەک لە مێژووی ئیسلام کە زۆرینەی رەخنەکانیشت لەم بارەیە، چۆن ئەروانیتە سەردەمی خەلافەتی ئیسلامیەکان!!! ئایا خەلیفەکان ئەو فریشتەیەن کە ئیسلامیەکانی ئێستا باسی ئەکەن !!! یا ئەو شەیتانانەن کە عەلمانیەکان باسیان ئەکه‌ن ؟

عه‌باس رۆسته‌م : خەلیفەکانی هەر سێ قۆناغی خلافەتی ئیسلامی[ راشدی،ئەمەوی،عەباسی]، دوای ئەوانیش خلافەتی بەشێک لە ئەمەویەکان لە ئەندەلوس و خلافەتی عوسمانی و ئەوانی دیکەش ، مرۆڤ بون و پیاوی چاخی خۆیانبون و ئەو دەستەڵاتە فراونە بێسنورەو ئەو سەروەت و سامانە لەبن نەهاتوەی کەکەوتبون بەسەریدا ، هۆکارێک بون بۆ ئەوەی ببنە نمونەی زۆرداری و گەندەڵی و پیلانگێڕان و داگیرکاریو کاری نابەجێی ئەوتۆیان ئەنجام ئەدا کە نەک هەر فریشتەنەبون ،بەڵکو هەندێک کرداریان لە مرۆڤایەتیش بەدەربو ، بەڵام ئەمەش ئەوە ناگەێیەنێت کە شەیتان بوبن ، چونکە ئەو کردارانەیان کرداری هەمو سەرانی دەستەڵاتی ئەو رۆژگارانە بوەو تا ئێستاشی لەگەڵدابێت بەشێوەیەک لەشێوەکان درێژەی هەیە .

شنۆ محمد : بۆچی ئیسلامیەکان سەردەمی عەباسیەکان بەسەردەمی زێڕینی خۆیان ئەزانن ؟ ئايا ئەم پێشکەوتن و شارستانیەی ئەوان باسی ئەکەن بەهۆی شەریعەتی ئاینی ئیسلامەوە بوو یا بەهۆی داگیرکاری و تاڵانی خەلیفەکانی عەباسیەوە بووە؟

عه‌باس رۆسته‌م : عەباسیەکان کە لە پاشماوەی بنەماڵەی پێغەمبەربون توانیان بەسەرکردایەتی (عەبدوڵای کوری عەلی کوری عەبدوڵای کوری عەباسی مامی پێغەمبەر) کە بە (ئەلسەفاح بەواتا خوێنرێژ) ناسرابو،لەرێگەی ڕاپەڕینێکی خوێناوی،بنەماڵەی ئەمەویەکان قەلاچۆبکەن و دەستبگرن بەسەر خلافەتداو هەمو سامانی کەڵەکەکراوی ئەمەویەکان و ئەوەش کەخۆیان لەتاڵانی وداگیرکاری وڵاتاندا دەستیان ئەکەوت بەکار بهێنن بۆ ئاووەدانکردنەوەی وڵات بەتایبەتی لە دروستکرنی شاری بەغداو شارە نزیکەکانی چەقی دەستەڵاتیان ، عەباسیەکان بەو سامانە لەبن نەهاتوەیان و بەکەڵک وەرگرتن لەو زاناو ئەندازیارو هێزی کارەی چ بەزۆرو چ بەتەماح هاوردەی بەغدایانکردبون توانیان شاری بەغدا دروست بکەن و زەمینەش خۆشببێت بۆ زانایانی ئیسلامی دەست بدەنە نوسینەوەی وتەکانی پێغەمبەرو کاری (تەفسیرو فقهو نوسینی مێژووو زمانەوانی و گۆڕینی گەلێگ لە کتێبە بەناوبانگەکانی ئەوسەردەمە بۆ سەر زمانی عەرەبی(، هەندێکیش لەو خەلیفانە وەک ئەبو جەعفەری مەنسورو هارون ئەلرەشید خۆشییان بە زانایان و زانست ئەهات و هانیانداون و ئاسانکاریان بۆکردون کە لێکۆڵینەوەو بەدواچون بکەن بۆ ئەو بەرهەمانەی کە زانایانی وڵاتانی دەورو بەر بەرهەمیان هێناوە .
ئەم پێشکەوتنە رێژەییەش لە چاخی خلافەتی عەباسیەکاندا هیچ پەیوەندیەکی بە جێبەجێکردنی شەریعەتی ئیسلامیەوە نەبوەو زوربەی هەرەزۆری ئەو خەلیفانەی عەباسیەکان کەسانی بەد ڕەوشت و خوێنرێژو خۆپەرست وگەندەڵ و تاڵنچی و داگیرکەرو دڵڕەقبون و دووربون لە ئاین و خوداناسی و پەیرەوکردنی شەریعەتی ئیسلام ، نمونەی هارون ئەلرەشید لەبەدڕەوشتی و قاتوقڕکردنی نەیارانی و خوینرێژی ئەلسەفاح و ئەبوجەعفەری مەنسورو زوربەی هەرەزۆری ئەو بەناو خەلیفانە بەڵگەن بۆ ئەو بۆچونە . جەعفەر ئەلمەنسوریش یەکێکە لەهەرە بەناوبانگترین خەلیفەی عەباسی کە دوژمنایەتی خستە نێوان عەباسی عەلەویەکان و گەلێکی لە زانا ئاینیە ئیسلامیەکان لەژێر ئەشکەنجەو ئازارو دارکاریدا کوشت،لەوانە ئیمام ئەبو حەنیفەی نوعمان (خاوەنی مەزهەبی حەنەفی لەئیسلامدا)،کە دوای دەستگیرکردنی و ئەشکەنجەو ئازاردانی ژەهرخواردویکردو کوشتی ومالکی کوری ئینس (خاوەنی مەزهەبی مالکی)و گەلێکی لەزانایانی ئیسلامی دیکەی بەهەمان دەرد برد .

شنۆ محمد : زۆر سوپاست ئه‌كه‌م كاكه‌ عه‌باس گيان به‌راستى وه‌لامه‌كان زۆر بويرانه‌و واعيقيانه‌ بوو دونيايه‌ك داواى لێبوردنت لێ ئه‌كه‌م گه‌ر تۆم ئه‌زيه‌ت دابێت سوپاس بۆ گه‌وره‌يت به‌وه‌ى چه‌ند كاتێكى خۆت بۆ من ته‌رخان كرد

عه‌باس رۆسته‌م : بە پێچەوانەوە ، من بە فرسەتمزانی کە لەو رێگەیەوە کەمێک لەراستیەکان بخەینە روو . من سوپاسی بەرێزت ئەکەم


 

ڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2012-12-30 12:43:00
به‌شی ( عه‌باس ڕۆسته‌م ) ئاماده‌کرد ( عه‌باس رۆسته‌م )



مرۆڤه‌, راستگۆو, به‌, جه‌رائه‌ته‌, بدوێنم, و, ده‌رباره‌ى, چه‌ند, پرسێكى, هه‌نوكه‌يى, و, مێژوويى, بيدوێنم, چونكه‌, هه‌م, شاره‌زاييه‌كى, زۆرى, له‌, معه‌باس, رۆسته‌منه‌زۆکیی, گونجاندنی, ئایین, و, بنه‌ماکانی, دیموکراسی Tags





دینی ئیسلام



وَقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَىٰ عَلَىٰ شَيْءٍ وَقَالَتِ النَّصَارَىٰ لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَىٰ شَيْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ ۗ كَذَٰلِكَ قَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ ۚ فَاللَّـهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ﴿١١٣﴾ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن مَّنَعَ مَسَاجِدَ اللَّـهِ أَن يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَىٰ فِي خَرَابِهَا ۚ أُولَـٰئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَن يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ ۚ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿١١٤﴾ وَلِلَّـهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ ۚ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّـهِ ۚ إِنَّ اللَّـهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿١١٥﴾ وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّـهُ وَلَد ...