کاتێك پێغه‌مبه‌ران نه‌یان توانیبێت که‌ ژن و کوڕ و کچ و باوک و دایک و خزم و که‌سوکاریان باوه‌ڕ پێ بێنن له‌ کاتێکدا له‌ناویاندا ژیاون، چۆن من باوه‌ڕیان پێبکه‌م هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای دروست بونی ژیانه‌وه‌ ئه‌توانین خوا و پێغه‌مبه‌ران به‌درۆ بخه‌ینه‌وه‌ له‌ خودی قورئان خۆیه‌وه‌..... ئاده‌م و حه‌وا کچێکیان بوو به‌ ناوی(عه‌ناقه) له ‌پاشان پێمان ئه‌ڵێت که‌ ئه‌م کچه‌ له‌سه‌ر بێ ڕه‌وشتی خوا له ‌ناوی برد، لێره‌ پرسیار دێته‌ پێشه‌وه‌، ئایا ئه‌م کچه‌ له‌گه‌ڵ کێ بێ ڕه‌وشتی کرد؟ بێ ڕه‌وشتی بۆ ئه‌م کچه!‌ دیاره‌ زینای کردوه‌، به‌ڵام زینا له‌گه‌ڵ کێ؟ باوکی خۆی یان خوا؟ چونکه‌ له‌م دوانه‌ زیاتر نێر له‌ سه‌ر ئه‌رزا نه‌بووه‌.
یان قابیل بۆچی هابیلی کوشت؟ به‌ دوو شێوه‌ بۆمان ئه‌گێڕنه‌وه
١- ئه‌ڵێن کاتێك ویستویانه‌ ژن به‌ ژن بکه‌ن خوشکی هابیل بۆ قابیل خوشکی قابیلیش بۆ هابیل به‌ڵام له‌به‌ر ناشیرینی خوشکه‌که‌ی هابیل قابیل ڕازی نه‌بوه‌ به‌و ژن به‌ ژنه‌ بۆیه‌ هابیلی کوشت. به‌ڵام ئه‌سلی مه‌سه‌له‌که‌ ئه‌مه‌یانه‌ وه‌کو قورئان بۆمان ئه‌گێڕێته‌وه‌.( له‌ مائیده‌ی: ٢٧ ته‌فسیری قورتوبی) واته‌ خوا بڕیار ئه‌دات که‌ سه‌رو ژن بۆ ئه‌م دوانه‌ بێنێت هابیل له‌ ئاسمانه‌وه‌ خوا ژنی ئه‌داتێ قابیلیش له‌ (جن) دیاره‌ ناکۆکی لێره‌وه‌ دروست ئه‌بێت که‌ قابیل به‌ (جن) ڕازی نابێت بۆیه‌ ئه‌م دوو برا ئه‌چنه‌ لای باوکیان که‌ ئاده‌مه‌ بۆچاره‌سه‌ری کێشه‌که‌، ئاده‌میش پێیان ئه‌ڵێت که‌ هه‌رکه‌سه ‌و حه‌سه‌ناتێك بکه‌ن بۆ خوا، خوا له‌ هه‌رکامتان وه‌ر بگرێت ئه‌وه‌ ئه‌قده‌م تره‌ لای خواو ژنه‌ ئاسمانیه‌که‌ ئه‌بێت به‌ هی ئه‌و، ئه‌وانیش (هابیل) ئاژه‌ڵ داری ئه‌کات یه‌ك به‌رانی زۆر جوان و قه‌ڵه‌و ئه‌کات به‌ حه‌سه‌نات بۆ خوا، به‌ڵام (قابیل) ئیشه‌که‌ی فه‌لاحه‌ت و زه‌راعه‌ته‌ ئه‌گه‌ڕێت کام ده‌غلو دان خراپه‌ ئه‌یکات به‌ حه‌سه‌نات بۆ خوا، ئه‌مجار ئاده‌م پێیان ئه‌ڵێت که‌ بیبه‌ن داینێن نورێك له‌ ئاسمان دێته‌ خواره‌وه‌و ئه‌دات له‌ یه‌کێکیان و هه‌ڵی ئه‌کێشێت، له‌ هه‌رکامێکیانی دا واته‌ خوا هی ئه‌وی وه‌رگرتوه‌. که‌ دای ئه‌نێن له‌پڕ نورێك دێته‌ خواره‌وه ‌و ئه‌دات له‌ به‌رانه‌ قه‌ڵه‌وه‌که‌ی (هابیل) و هه‌ڵی ئه‌کێشێت. واته‌ خوا له‌ هابیلی وه‌ر گرت، به‌مه‌ قابیل زۆری پێ ناخۆش ئه‌بێت و به‌ هابیل ئه‌ڵێت که‌ ئه‌ت کوژم هابیلیش پێی ئه‌ڵێت که‌ شتی وا نه‌کات به‌ڵام ئه‌م قسانه‌ کاری نه‌کرده‌ قابیل و هه‌ستا به‌ کوشتنی براکه‌ی خۆیو کوشتی، دوای کێشه‌ی شاردنه‌وه‌ی براکه‌یی هه‌بو بۆیه‌ خوا دوو قه‌له‌ ڕه‌ش له‌ ئاسمان ئه‌دات به‌ شه‌ڕو و یه‌کێکیان ئه‌وی تریان ئه‌کوژێت و قه‌له‌ڕه‌شه‌ زیندوه‌که‌ چاڵێك هه‌ڵ ئه‌که‌نێت و قه‌له‌ڕه‌شه‌ مردوه‌که‌ی تێ ئه‌کا و ئه‌ی شارێته‌وه ‌،قابیلیش هه‌ڵ ئه‌ستێت به‌ هه‌مان کار. به‌ڵام کێ فیتنه‌ بوو له‌ به‌ینی ئه‌م دوو برایه‌؟ که‌واته‌ ئاده‌می پێغه‌مبه‌ر و خوای عادل و یه‌کسان.
ئه‌مه‌ به‌ڵگه‌یه‌کی حاشا هه‌ڵنه‌گره‌ که‌ قورئان بۆمان باس ئه‌کات. سه‌ره‌تای بێئه‌خلاقی و کوشتن له‌ یه‌که‌م خوشک و برامانه‌وه ‌و خوا و یه‌که‌م پێغه‌مبه‌ره‌وه‌ هات بۆ ناومان، خوا ئه‌یتوانی یه‌کسان بێت بۆ قابیل و هابیل ئه‌گه‌ر هه‌بوایه‌.

نوح یه‌کێك له‌ کوڕه‌کانی خۆی ئیمانی پێ نه‌هێنا، له‌کاتی غه‌رق بونی زه‌وی، نوح بانگ له‌ کوڕه‌که‌ی ئه‌کات به‌ڵام خوا په‌شیمانی ئه‌کاته‌وه ‌و پێی ئه‌ڵێت که‌ وازی لێ بێنێت چونکه‌ باوه‌ڕی به‌ من و پێغه‌مبه‌رایه‌تی تۆ نییه‌.
ئیبراهیم زۆرترین هه‌وڵی له‌گه‌ڵ باوکی دا تا بیکات به‌ باوه‌ڕدار به‌ په‌یامه‌که‌ی به‌ڵام بێ سود بوو وه ‌هیچ که‌سیش له‌و بنه‌ماڵه‌یه‌ باوه‌ڕی پێ نه‌هێنا ته‌نها سارا و للوط نه‌بێت که‌واته‌ نه‌یان توانیوه‌ که‌ په‌یامێکی ڕاست و دروست بگه‌یه‌نن به‌ ته‌نانه‌ت خێزان و خزم و که‌سوکاری خۆیشیان.
للوطیش ژنه‌که‌ی بێباوه‌ڕ بوو، ئه‌گه‌ر پێغه‌مبه‌رێك له‌ هه‌موو گوناهێك پاك کرابێته‌وه‌ چۆن ئه‌بێت له‌گه‌ڵ بێ باوه‌ڕێکدا سه‌ریان له‌سه‌ر یه‌ك سه‌رین بێت؟ ئه‌ی بۆ به‌ کرده‌وه‌ جوانه‌کانی نه‌یتوانی باوه‌ڕ به‌ ژنه‌که‌ی خۆی بهێنێت؟ ئه‌ی دوو کچه‌که‌ی چۆن باوه‌ڕ دار بوون؟ ئه‌ی ئه‌گه‌ر باوه‌ڕ دار بوون بۆ ته‌عدایان له‌ باوکیان کرد؟ بۆ وه‌چه‌یان له‌ باوکیان خسته‌وه‌؟ که‌واته‌ باوکیان نه‌ك هه‌ر پێغه‌مبه‌ر نه‌بووه‌ به‌ڵکو‌ باوه‌ڕیشی قایم نه‌بووه‌ ئه‌گینا خوا تۆزێك هدایه‌تی ئه‌دا، وه‌ك چۆن هیدایه‌تی یوسفی دا که‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك ده‌ست له‌گه‌ڵ زڵێخا تێکه‌ڵ نه‌کات. به‌ڵام دیاره‌ یان خوا نوستبو یان ئه‌م چیرۆکه‌ هه‌ڵه‌یه‌کی گه‌وره‌یه‌ له‌ گێڕانه‌وه‌دا. هه‌ر پێغه‌مبه‌رێك هاتوه‌ به‌ شاته‌ شاتو قسه‌ی مناڵانه‌ ده‌ستی پێ کردوه‌ بۆیه‌ نه‌یان توانیوه‌ پێش هه‌موو که‌س باوه‌ڕ به‌ ژن و منداڵه‌کانی خۆیان و خزم و که‌س و کاری بهێنن، وه‌ هه‌مویشیان به‌ شێت دراون له‌ قه‌ڵه‌م چونکه‌ شێوه‌ی قسه‌کانی خوا له‌ شێوه‌ی قسه‌ی شێت هاتوه‌، دیاره‌ ئه‌م قسانه‌ش که‌ له‌ کتێبه‌ دینیه‌کاندا هه‌یه‌ ئه‌مان گه‌یه‌نێته‌ ئه‌و ڕاستیه‌ که‌ ئه‌مه‌ له‌ قسه‌ی خوایه‌کی وا گه‌وره‌ ناچێت، ته‌نها ‌ قسه‌ی پێغه‌مبه‌ره‌ شێته‌کان خۆیانن.

یه‌عقوب پێغه‌مبه‌ر دوو ژنی هێناوه‌ که‌ هه‌ردوکیان خوشکی یه‌کن له‌ یه‌ك دایک و باوك. له‌ ژنی یه‌که‌می ١٠ ده‌ منداڵی هه‌یه‌ وه‌ له‌ ژنی دووه‌میشی ٢ دوو منداڵی هه‌یه‌ به‌ناوی (یوسف و بنیامین) دیاره‌ کوڕه‌کانی یه‌عقوب باوه‌ڕیان به‌ پێغه‌مبه‌رایه‌تی باوکیان نه‌بوه‌ به‌و نا یه‌کسانییه‌ی که‌ یه‌عقوب له‌ناو منداڵه‌کانیا کردبووی؟ یوسفی له‌ هه‌موو منداڵه‌کانی خۆشتر ئه‌ویست بۆیه‌ ده‌ کوڕه‌که‌ی پیلانی له‌ناوبردنی براکه‌یان ئه‌ده‌ن، پیلانه‌که‌یان گێڕا دوایش درۆیان له‌گه‌ڵ باوکیاندا کرد کراسه‌که‌ی یوسفیان به‌ خوێنی که‌روێشك ڕه‌نگ کرد، ئه‌ی خۆ یه‌عقوب خه‌و په‌رژێن بوو له‌ عیلمی غه‌یبی ئه‌زانی، ئه‌ی بۆ نه‌یزانی که‌ ئه‌وه‌ خوێنی یوسف یان مرۆڤ نییه‌؟ باشه‌ پێغه‌مبه‌رێك نه‌توانێت یه‌کسانی له‌ناو منداڵه‌کانی خۆیدا بکات ئاخۆ به‌چی شێوه‌یه‌ك ئه‌توانێت مرۆڤه‌کان یه‌كخات؟ ئه‌ولادی پێغه‌مبه‌ره‌کان ئه‌وه‌نه‌ ساخته‌ چی بن! پێغه‌مبه‌ران ئه‌وه‌نه‌ نایه‌کسان بن! خوا ئه‌وه‌نه‌ شه‌ڕه‌نگێز و فیتنه‌ بێت! چاوه‌ڕوانی چی له‌ که‌سانێك ئه‌که‌ن که‌ هه‌ست و سۆز و ئه‌قڵی له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌دا نه‌یه‌ته‌وه‌؟ به ‌ته‌ئکید‌ ڕه‌فز کردنه‌وه‌یانه‌.
با بێینه‌ سه‌ر موسای باوك خزمه‌ت کاری خوای سه‌ر زه‌وی که‌ خزمه‌ت کاری سه‌رکرده‌ی فیرعه‌ونیه‌کان بوو که‌ ته‌حه‌دای خوایه‌تی ئه‌کرد، باشه‌ باوکی موسا باوه‌ڕی به‌ موسا کرد؟ یان موسای ناوبژی که‌ری به‌ینی پیاوه‌ ئیسرائیلیه‌که ‌و پیاوه‌ فیرعه‌ونیه‌که‌ که‌ چه‌ند حه‌قانی بوو به‌یه‌ك بۆکس پیاوه‌ فیرعه‌ونیه‌که‌ی کوشت. یان خوا ئه‌ڵێت فه‌زڵی ئیسرائیلیه‌کانم دا به‌سه‌ر عاله‌ما! بــــــــــــۆ؟
خوا ئه‌ڵێت ئه‌وانم به‌ تایبه‌ت دروست کردوه‌. ئه‌بوایه‌ ئه‌و ئایه‌ته‌ له‌ قورئاندا به‌هیچ شێوه‌یه‌ك نه‌هاتایه‌، به‌ڵام بۆ قه‌ره‌باڵغ کردنی قورئان له‌ دوو جێگا هاتوه‌ (مانگا : ٤٧ -١٢٢) عیسا خۆی له‌ به‌نی ئیسرائیله‌. به‌ڵام موحه‌مه‌د بۆ نه‌بوو به‌ خزمه‌ت کاری ئه‌و قه‌ومه‌ یان به‌ په‌رستنیان که‌ خواکه‌ی موحه‌مه‌د خۆی باسیان ئه‌کات ٤٧٨ ئایه‌ت باس له‌ به‌نی ئیسرائیل ئه‌کات که‌ چۆن باوه‌ڕیان به‌ موسا و خواکه‌ی نه‌کردوه‌.

بابێینه‌ سه‌ر پێغه‌مبه‌ره‌ بێکه‌سه‌که‌ی خۆمان، موحه‌مه‌د باوک و دایکی له‌ منداڵیدا مردن خوشک و برای نییه‌، ئه‌گه‌ر هه‌یشی بێت قورئان هیچمان پێ ناڵێت. مامی به‌خێوی کرد، گه‌وره‌ی کرد، به‌ڵام سیان له‌ مامه‌کانی باوه‌ڕی به‌ پێغه‌مبه‌رایه‌تی نه‌کرد؟ ئه‌وانیش(ئه‌بو طالب - ئه‌بو لهب - عبدالمطلب) ئه‌مانه‌ هه‌مویان پرسیارن؟ به‌ڵام ناتوانین جواب له‌ شوێن که‌وتوانیان وه‌ر بگرین، شوێنکه‌وتوانیان باوه‌ڕیان به‌ هه‌مو شتێکیان هه‌یه‌ یان به‌شێوه‌یه‌ک ترسێنراون که‌ ئه‌و باسانه‌ قه‌ده‌غه‌ بێت، بۆیه‌ قه‌ت ڕۆژێك له‌ ڕۆژان ناوێرن ئه‌م پرسیارانه‌ له‌ خۆیان بکه‌ن. که‌واته‌ ئه‌گه‌ر پێغه‌مبه‌ران ڕاست گۆ بونایه‌ ئه‌وا پێش هه‌موو که‌س ژن و منداڵ و باوک و دایک و که‌سوکاری خۆیان باوه‌ڕیان پێ ئه‌هێنان.
ئه‌مانه‌ نمونه‌ی خه‌روارێکی پێغه‌مبه‌ران بوو، ئه‌گه‌ر بێتو به‌ ته‌سه‌سول باس له‌ کرده‌وه‌ی پێغه‌مبه‌ران و وه‌چه‌کانیان بکه‌ین وه‌ك دڵۆپێك ئاو وایه‌ له‌ناو گۆمێك بۆ کرده‌وه‌ ناشیرینه‌کانیان. وه‌ ئه‌و گۆمه‌ بۆگه‌نی کردوه‌ بۆنی خوێنی لێ دێت له‌ یه‌ك بازنه‌یا ئه‌خولێته‌وه‌ نه‌ له‌به‌ری ئه‌ڕوات و نه‌ تێشی دێت زیاتر له‌ ٤٠٠٠ ساڵه‌ سه‌ره‌ قوته‌ به‌ مرۆڤ ئه‌که‌ن له‌ناو ئه‌م گۆمه‌ چڵپاوه‌ بۆگه‌نه‌ خوێناویه‌دا. کاتێك ئه‌ده‌ی به‌ لای ئه‌م گۆمه‌دا نابێت لوتیشت بگریت بڵێی بۆنی دێت چونکه‌ ناو ئه‌م گۆمه‌ داینه‌سۆرێکی تیا ئه‌ژی دێته‌ ده‌ره‌وه ‌و فویه‌کت لێ ئه‌کات و ئه‌تکات به‌ قه‌ره‌بروتو بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ هه‌ر ئه‌سوتێیت. ئه‌بێت هه‌ڵی بمژیتو بڵێی الله‌ ئه‌مه‌ عه‌تری تیرۆزه‌.
ڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2014-07-03 12:01:48
به‌شی ( دینه‌کانی تر ) ئاماده‌کرد ( فاتیح مه‌حمود )



ئاده‌م, یه‌که‌م, مندالی, کچ, بوو, , وه‌کو, له‌, ڕیوایه‌تێکدا, بۆمان, ئه‌گێڕنه‌وه, له‌سه‌ر, بێ, ڕه‌وشتی, کوژرا وه‌, دوه‌م, و, سێیه‌م, سکی, حه‌وا, دوافاتیح, مه‌حمودکاتێك, پێغه‌مبه‌ران, نه‌یان, توانیبێت, که‌, ژن, و, کوڕ, و, کچ, و, باوک, و, دایک, و, خزم, و, که‌سوکاریان, باوه‌ڕ, پێ, بێنن, له‌, کاتێکدا, له‌ناویاندا, ژیاون, چۆن, من, باوه‌ڕیان, پێبکه‌م Tags





دینی ئیسلام



وَقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَىٰ عَلَىٰ شَيْءٍ وَقَالَتِ النَّصَارَىٰ لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَىٰ شَيْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ ۗ كَذَٰلِكَ قَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ ۚ فَاللَّـهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ﴿١١٣﴾ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن مَّنَعَ مَسَاجِدَ اللَّـهِ أَن يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَىٰ فِي خَرَابِهَا ۚ أُولَـٰئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَن يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ ۚ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿١١٤﴾ وَلِلَّـهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ ۚ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّـهِ ۚ إِنَّ اللَّـهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿١١٥﴾ وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّـهُ وَلَد ...