فشاری کولتور له‌سه‌ر ژن, له‌ نوسینی سرور خان و وره‌گێرانی عوسمان - م کولتوری کوشتار و سته‌مگه‌ری و پیاوسالاریی سه‌رده‌می جاهێلیه‌ت، بنه‌مای په‌یدا بونی پێغه‌مبه‌رانه‌ له‌ سه‌رده‌می جاهێلیه‌تدا‌ که‌ یاساکانیان درێژه‌ی هه‌مان کولتوری سته‌مگه‌ری و پاوان خوازییه‌ بۆ کونتروڵکردنی هه‌موان به‌تایبه‌ت ژنان. دین هێنه‌ره‌کان هه‌مان وته‌کان و یاساکان و نه‌ریته‌کانی هه‌مان کولتوری زۆر و پیاو په‌سه‌ندی هه‌زاران ساڵ پێشیان ناو ناوه‌ته‌ دین و به‌ پیرۆز راێانگه‌ێاندوه‌. هه‌ر سێ پێغه‌مبه‌ری دینه‌کانی سامی هه‌مان وته‌ پیاوسالارانه‌ و پوچیان کردوه‌ته‌ ئامرازی سه‌رکه‌وتنی خۆێآن. کولتوری دڵخوازی پیاوانه‌ی خۆێان کردوه‌ته‌ تکلیفی دینی بۆ ژنان، وه‌ ده‌بێ‌ ژن گوێراێه‌ڵی فه‌رمانه‌کانی پیاو بێ و پیاو به‌سه‌ر ژندا باڵاده‌ست بێ. له‌ ئیسلامدا ده‌سه‌ڵاتی پیاو به‌سه‌ر ژندا وه‌ک به‌رتیلێک دراوه‌ به‌ پیاو بۆ ئیمان هێنان به‌ دینی ئیسلام. پیاوانی موسوڵمانیش ئه‌م دینه‌ێان قه‌بوڵ کردوه‌ که‌ له‌ هه‌مو بوره‌کاندا، به‌تایبه‌ت له‌ بورای مافی ده‌سه‌ڵات له‌ ماڵه‌وه،‌ به‌سه‌ر ژندا بریار ده‌ر و باڵا ده‌ستن. له‌ یاساکان و نه‌ریته‌کانی دیندا سه‌ره‌رای ئه‌وه‌یکه‌ لێدان و ته‌عزیر و شه‌لاق لێدان هه‌میشه‌ مه‌نتقی سه‌پاندنی حیجابی زۆره‌ملی و فه‌رمانبردنی زۆره‌ملی بوه‌ بۆ‌ ژێر ده‌سته‌ کردنی ژن بوه‌، پیاوانی کۆنه‌په‌ره‌ست و دینداریش کرانه کوێخای‌ پارێزه‌ری ئه‌مر و نه‌هی و نیهادینه‌ کردنی بێ مافیی ژن. کاتێک پیاوان له‌ باری فه‌رمانبردن و ژێرده‌سته‌ بونی ژن دڵنیا بون، زیاتر و باشتر ئاماده‌ بون ببنه‌ سه‌ربازی دینی ئیسلام له‌ پێناو‌ ئه‌م هه‌مو مافه‌دا که‌ له‌ لاێان خوداکه‌ێانه‌وه‌ پێان به‌خشراوه‌. به‌ڵام سه‌ره‌رای ئه‌وه‌یکه‌ پیاوان، کولتور و بێ مافیی ژنیان به‌ پیرۆز و ئه‌به‌دی راگه‌ێاندوه‌ و ئیمزای خوداێان لێداوه‌، له‌ به‌رانبه‌ردا جونکه‌ ژنیش وه‌ک پیاو گه‌شه‌ کردن و گۆرانکاریی فکری هه‌ێه‌، نیازه‌کان و پێویستیه‌کانی به‌ تێپه‌ر بونی زه‌مان هه‌رچی زیاتر رون و ئاشکراتر ده‌بێ بۆی، رقی په‌نگ خواردوی هه‌زاران ساڵه‌ی ده‌بێته‌ خه‌بات له‌ دژی دین و دواکه‌وتویی کولتوری. ده‌ستکه‌وته‌کانی ئه‌م خه‌باته‌ی ژنان له‌ وڵاتانی دینیدا هه‌میشه‌ له‌ ژێر مه‌ترسیی فتوا و له‌ده‌ست دانی به‌رده‌وام داێه‌. ژنی رۆژاوایی به‌ هۆی ئه‌وه‌یکه‌ ده‌ستکه‌وته‌کانی خه‌باتی‌ لێی وه‌ر نه‌گیراوه‌ته‌وه‌، ده‌توانێ پشت به‌ یاسا نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کانی مافی مرۆڤ ببه‌ستێ و له‌ ته‌واوی مافه‌ ئینسانیه‌کانیدا خۆی به‌ یه‌کسان له‌گه‌ڵ هه‌ر به‌شه‌رێکیتر بزانێ و بیسه‌پێنێ. دیاره‌ هێشتا ئه‌وانیش کۆمه‌ڵێک توندو تێژی و گرفتیان له‌سه‌ره‌. به‌ڵام له‌ وڵاتێکدا که‌ دینی ره‌سمیی ئیسلامه‌ و مافی مرۆڤی جیهانیشی قه‌بوڵ نییه‌، ژنی موسوڵمان به‌ ناوی مافی مرۆڤی ئیسلامی شایسته‌ی سته‌می به‌ نیوه‌ ئینسان دانان و لێدان و سه‌غیر و قه‌یومدار ده‌زانێ. به‌ فه‌رمانی خودا پیاو به‌سه‌ر ژندا به‌ زاڵ و باڵاده‌ست ده‌زانێ. باوه‌ره‌ دینیه‌که‌شی ئه‌وه‌ێه‌ که‌ پیاوان ته‌نانه‌ت بۆ هێنانه‌ ژێر فه‌رمانی ژنان مافی لێدان له‌ ژنیان هه‌ێه‌.


دینێک که‌ ته‌نانه‌ت کۆیله‌داری مه‌نع ناکا، به‌ڵام چونه‌ ده‌ری ژنان له‌ ماڵه‌وه‌ به‌ بێ ئیزنی مێرده‌کانیان قه‌ده‌غه‌ کردوه‌. ئیسلام سزاکانی وه‌ک به‌رده‌باران و ته‌عزیری به‌سه‌ر ژندا سه‌پاندوه‌. هه‌ر ئه‌و ژنه‌ی که‌ به‌ زه‌بری شه‌لاق و به‌ زۆر له‌چکی له‌سه‌ر کراوه‌، له‌ رێژه‌ی ژنانی موسوڵمانی عاشقی حیجاب به‌ حیسابی دێنن و عه‌با و له‌چک به‌ نه‌ریتی دێرینی نه‌ته‌وه‌یی که‌ گۆێا ژنانی ئێمه‌ حه‌زیان لێه‌تی ناو ده‌به‌ن.
له‌ کۆمه‌ڵگاێه‌کی خورافات لێدراودا که‌سێک ده‌بێته‌ مه‌رجه‌ع و حاکم که‌ له‌ هه‌موان زیاتر وابه‌سته بونی خوی به‌ خورافات نیشان بدا. له‌ ئاوا کۆمه‌ڵگاێه‌کدا که‌سێک که‌ باوه‌ری به‌ دین و خورافات نه‌بێ، به‌ره‌و ده‌روه‌ی کۆمه‌ڵگا پالی پێوه‌ ده‌نرێ و ته‌نانه‌ت به‌ ناوی مولحێد و موشرێک به‌ شمشێری دین له‌ناو دبرێ. به‌ سزا یاساییه‌کانی کوشتن، ته‌عزتر، به‌رده‌باران و زیندان، وه‌ به‌ وه‌رێخستنی پروپاگه‌ندی ترس و مه‌رگ نه‌ریت و ته‌قالیده‌کانی پێک هاتو له‌ دین و شه‌رع تا کونجی ماله‌وه‌ ده‌به‌ن. له‌ هه‌مو چه‌شنه‌ ره‌وشتیکی ته‌مێ کردن، له‌ ئیهانه‌ و سوکاێه‌تی، ته‌ماع وه‌به‌رنان و پێک هێنانی ترس و خۆف و به‌ڵینیدان که‌ڵک وه‌ر ده‌گرن، تاکو حاکمیه‌تی پاوانگه‌رانی خورافات به‌رده‌وام بێ. به‌م شیوه‌ێه‌ ده‌بینین که‌ له‌ ئاکامی بره‌و‌دان به‌ دین و مه‌کته‌بی خورافاتی دینیدا، پیاو له‌ بنه‌ماڵه‌ و خێزانیشدا بالاده‌ست و خاوه‌ن ده‌سه‌لاتی موتڵه‌قه‌. پیاوی کۆنه‌په‌ره‌ست و دیندار و خورافه‌ په‌ره‌ست تێده‌کۆشێ ته‌واوی ئه‌م ئامرازانه‌ بۆ له‌ ژێر فه‌رمان راگرتنی ژن به‌کار بهێنێ. ئاوا پیاوێک به‌ به‌کار هێنانی‌ هێزی باسک، لێدان، سوکاێه‌تی کردنی به‌رده‌وام به‌ ژن، هه‌وڵی داوه‌ ژن ناچار بکا به‌ ملدان به‌ سوکبون و ژێر ده‌سته‌ بونی هه‌میشه‌یی خوی به‌رانبه‌ر به‌ پیاو.
پیاوی موسوڵمان و کۆنه‌په‌ره‌ستی ئیسلامی، ته‌نانه‌ت بۆ ناچار کردنی ژن به‌ ئیتاعه‌ت و گوێرایه‌ڵی، ده‌ست له‌ ئازاردانی منداڵی خۆشی ناپارێزێ. جنێودان و به‌کار هێنانی وشه‌ی سوک و ره‌سته‌کانی دژ به‌ ره‌گه‌زی ژن له‌وانه‌ عه‌جوزه‌، له‌چک به‌سه‌ر، به‌ره‌ڵا و هه‌تادوایی، یان گاڵته‌ کردنی به‌ ئه‌نقه‌ست سوک له‌گه‌ڵ ژنان و ته‌نانه‌ت جاروبار لێدان به‌ مه‌به‌ستی فه‌رمانبردنیان، به‌ شێوه‌ێه‌ک متمانه‌ به‌ خۆی ژنێکی ئاسایی له‌ناو ده‌با و وای لێده‌کا که‌ دان به‌ بنده‌ست بونی خۆیدا بنێ و عاده‌تی پێ بکا. ژن له‌ ئاوا هه‌لومه‌رجێکدا، هه‌ل و مه‌جال بۆ پێسره‌فت و گه‌شه‌ کردنی پێ نادرێ و له‌ هه‌مو ته‌لاشێک به‌ قازانجی خۆی چاوپۆشی ده‌کا و ده‌بێته‌ خزمه‌تکاری پیاو. له‌ ئاوا کولتورێکدا ئه‌گریش ژن کاری زانستی و لێکۆڵینه‌وه‌ی به‌ پێز و باش ئه‌نجام بده‌ن، دیسانه‌که‌ کۆمه‌ڵگای دواکه‌وتو و فکریه‌تی پیاوسالاری که‌ساێه‌تیی به‌نرخی ژن به‌ جیدی ناگرێ و ناینرخێنێ. ئه‌گه‌ریش ناچار بن باسی بکه‌ن، ده‌ڵێن کارێکی پیاوانه‌ی کردوه‌.
یه‌کێک له‌ هۆکاره‌ سه‌ره‌کیه‌کانی گه‌شه‌ و پێشره‌فتی کۆمه‌ڵگا پێشکه‌وتوه‌کان نرخ دانان و به‌هره‌ وه‌رگرتنی یه‌کسانه‌ له‌ هه‌ر ئینسانێکی زانستمه‌ندی ژن یان پیاو. به‌ڵام له‌ کۆمه‌ڵگا خورافاتی و دینیه‌کاندا، رێبه‌رانی دینی ژن به‌ ناقسه‌لعه‌قڵ و قورئانیشان ژن به‌ نیوه‌ ئینسان و ناچار به‌ بونی سه‌رپه‌ره‌ست ناو ده‌با. قه‌یوم و سه‌رپه‌ره‌ستی ژن که‌ هه‌مان پیاوه،‌ به‌ دڵخوای خۆی له‌چک ده‌کاته‌ سه‌ر ژن،به‌ خه‌ته‌نه‌ کردن سه‌قه‌تی ده‌کا، هه‌ر له‌ ته‌مه‌نی منداڵیدا له‌ پیره‌ پیاوانی ماره‌ ده‌کا. نمونه‌ی به‌ مێرد دانی ئه‌م جۆره‌ کچۆڵه‌ منداڵانه‌، خودی موحه‌ممه‌د و عومه‌ر و عوسمان و عه‌لی و سه‌رانی دینی ئیسلامه. به‌ رێنوێنی و بریاری خودا له‌ قورئاندا، عوسمان کولسومی کچی موحه‌ممه‌دی له‌ ژێر دار و لێداندا کۆشت. له‌ دوای کۆشتنی کولسوم موحه‌ممه‌د کچه‌که‌یتری دا به‌ عوسمان. خودی موحه‌ممه‌د ته‌مه‌نی زیاتر له‌ 45 ساڵ بو که‌ عایشه‌ی ژنی له‌ دایک بو. هه‌ر ئێستا له‌ وڵاتێکی وه‌ک ئیرانی ئیسلامیدا یاسای بنه‌ره‌تی که‌ ئیسلامییه‌، هه‌مو جوره‌ مافێکی ژنان به‌ پێی ئه‌حکاماتی ئیسلامی په‌سه‌ند ده‌کا و ده‌یدا به‌ ژن‌. ئه‌حکامی ئیسلامیش ئه‌وه‌ێه‌ که‌ ئه‌نجامدانی هه‌ر کارێک به‌ ئیجازه‌ی مێرد و قه‌یومی ماڵه که‌ پیاوانن‌. هه‌مو بشكنین و لێکۆڵینه‌وه‌کان و یان ئیشه‌ گرنگ و ئه‌ساسیه‌کانیان له‌ ژنان وه‌ر گرتوه‌ و کردویانه‌ به‌ پیاوانه‌. وه‌ک بڵێی زانست و پله‌ی باڵا له‌گه‌ڵ ئه‌رکی دایک یان باوکدا ناته‌باێه‌. هه‌مێشه‌ و هه‌لپه‌ره‌ستانه‌ و دورویانه‌ بۆ داپۆشینی ته‌عه‌دا و سته‌م له‌سه‌ر ژنان ته‌نیا به‌ وشه‌کانی دایک و خوشک و کچ و براژن گۆێا که‌ رێزیان لێ ده‌گرن، ناوی ژن ده‌به‌ن. وه‌ک بڵیی که‌ ئه‌گه‌ر ژنێک منداڵ و مێرد و برای نه‌بێ، بێ رێز و بێ نرخ و سوکه‌. پاشان هه‌ر ئه‌م خۆشکه‌ به‌رێزیان کاتێک که‌ ده‌ێانه‌وی به‌ تاوانێ بێ باوه‌ری به‌ باوه‌ری دواکه‌وتوانه‌ی دین ئێعدامی بکه‌ن، به‌ر له‌ ئێعدام ته‌جاوه‌زی پێ ده‌که‌ن تا نه‌چێته‌ به‌هه‌شت و خودای مێهره‌بانیشیان به‌ تاوانی کچ نه‌بون، ته‌جاوه‌ز پێ کراو بخاته‌ جه‌هه‌نم. بۆ ده‌ستدرێژیکه‌ر و ته‌جاوزکار له‌به‌ر ئه‌وه‌یکه‌ پیاو له‌ جنسی خودا و پێغه‌مبه‌ره‌، هیچ سزاێه‌ک و یاساێه‌ک له‌ ئارادا نییه‌. به‌رده‌باران کردن و کوشتنی ژنێکیش که‌ ده‌که‌ویته‌ به‌ر ده‌ستدرێژی، به‌ شانازیه‌کان و غیره‌تی پیاوانه‌ باس ده‌کرێ نه‌ک جه‌ناێه‌تکار بونی.

ڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2014-07-03 12:28:30
به‌شی ( کۆمه‌لایه‌تی ) ئاماده‌کرد ( له‌ نوسینی سرور خان و وره‌گێرانی عوسمان - م )



ژنانی, ولاتی, ئیسلام, لێدراوی, ئێمه‌ش, وه‌ک, ژنانی, جیهان, هیچکاتێک, مافی, یه‌کسانیان, له‌گه‌ڵ, پیاو, نه‌بوه‌, به‌ڵام, به‌رده‌وام, بۆ, رزگار, بون, له‌له‌, نوسینی, سرور, خان, و, وره‌گێرانی, عوسمان, , مفشاری, کولتور, له‌سه‌ر, ژن له‌, نوسینی, سرور, خان, و, وره‌گێرانی, عوسمان, , م Tags





دینی ئیسلام



وَقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَىٰ عَلَىٰ شَيْءٍ وَقَالَتِ النَّصَارَىٰ لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَىٰ شَيْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ ۗ كَذَٰلِكَ قَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ ۚ فَاللَّـهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ﴿١١٣﴾ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن مَّنَعَ مَسَاجِدَ اللَّـهِ أَن يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَىٰ فِي خَرَابِهَا ۚ أُولَـٰئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَن يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ ۚ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿١١٤﴾ وَلِلَّـهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ ۚ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّـهِ ۚ إِنَّ اللَّـهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿١١٥﴾ وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّـهُ وَلَد ...